Spór o pojęcie „judeochrześcijański” odsłania różnice w rozumieniu korzeni Zachodu
Dyskusja wokół terminu judeochrześcijański pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między Starym a Nowym Testamentem w opisie korzeni Zachodu.
Termin „judeochrześcijański” regularnie pojawia się w dyskusjach o tożsamości cywilizacji zachodniej, jednak jego użycie budzi kontrowersje. Może bowiem zacierać istotną różnicę między obietnicą Starego Testamentu a jej wypełnieniem w Chrystusie. Spór wokół tego pojęcia pokazuje, jak ważne jest rozróżnienie między obietnicą a jej spełnieniem, gdy mówimy o korzeniach naszej kultury.
Trzy źródła kultury zachodniej
Kulturę Zachodu ukształtowały trzy wielkie nurty: myśl ateńska, prawo rzymskie oraz Pismo Święte. Idee przymierza, sprawiedliwego sądu i prorockiego napomnienia pochodzą z Biblii Hebrajskiej. Po wynalezieniu druku reformacja przyczyniła się do upowszechnienia tych tekstów wśród wiernych. Wpłynęły one na europejskich myślicieli oraz na kształtowanie się pojęć wolności i ograniczonej władzy. Nie oznacza to jednak równorzędnego współistnienia dwóch religii.
Objawienie Starego Testamentu prowadzi ku Chrystusowi, nie jest zaś odrębną, równoległą drogą zbawienia. Cywilizacja Zachodu ma charakter chrześcijański i jest zakorzeniona w judaizmie starotestamentowym, lecz Nowy Testament ogłasza nowe przymierze. Interpretacje historyczne mają wartość poznawczą, nie zmieniają jednak faktu, że chrześcijaństwo postrzega siebie jako wypełnienie tego, co zostało wcześniej zapowiedziane.
List do Hebrajczyków stwierdza wyraźnie, że stare przymierze „starzeje się i zbliża się do zaniku” (Hbr 8,13). Apostoł Paweł wyjaśnia, że zakon był „pedagogiem” prowadzącym do Chrystusa, a po przyjściu wiary już nie jesteśmy pod opieką pedagoga (Ga 3,24–25). Takie ujęcie wyklucza synkretyczne koncepcje, w których elementom judaizmu rabinicznego przyznawano by taki sam status jak ewangelii.
Zachodnie pojęcia wolności, godności osoby i ograniczenia władzy państwowej wywodzą się z biblijnego obrazu człowieka stworzonego na obraz Boga i odkupionego przez Chrystusa. Używanie przedrostka „judeo-” może sugerować ciągłość, której Pismo nie potwierdza. Chrześcijaństwo nie jest jedynie przedłużeniem religii żydowskiej, lecz uznaje siebie za wypełnienie tego, co zostało wcześniej zapowiedziane.
W Polsce podobne pytania pojawiają się w debatach o miejscu chrześcijaństwa w tożsamości europejskiej. Gdy instytucje Unii Europejskiej odwołują się do „wartości judeochrześcijańskich”, często pomijają centralną rolę Chrystusa jako wypełnienia obietnic Starego Testamentu. Dyskusje te mają w Polsce praktyczne znaczenie, zwłaszcza w odniesieniu do edukacji, prawa i kultury publicznej. Przypominają, że źródłem wolności i godności osoby nie są synkretyczne koncepcje, lecz biblijny obraz człowieka odkupionego przez Chrystusa. Dlatego warto powracać do wyraźnego rozróżnienia przedstawionego w Piśmie Świętym.
Kronika miasta Boguszow-Gottesberg (Boża Góra) - kliknij, aby dowiedzieć się więcej
