Sędzia Neil Gorsuch przypomina o biblijnych korzeniach amerykańskiej wolności
Sędzia Neil Gorsuch przypomina, że amerykańska wolność opiera się na biblijnym rozumieniu człowieka jako stworzonego przez Boga.
Sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Neil Gorsuch, prezentując w programie amerykańskiej telewizji publicznej PBS swoją książkę „Heroes of 1776” (pol. „Bohaterowie roku 1776”) – poświęconą postaciom związanym z rokiem uchwalenia Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych – zaznaczył, że amerykańska wolność opiera się na biblijnym przekonaniu o równości ludzi stworzonych przez Boga i obdarzonych niezbywalnymi prawami. Wypowiedź ta wywołała dyskusję, ponieważ zdaniem części komentatorów sędzia, kreśląc szerszy obraz uwzględniający katolików, amiszów i kwakrów, pominął dominujące dziedzictwo angielsko-protestanckie. Gorsuch nawiązał także do pojednania Thomasa Jeffersona z Johnem Adamsem, wskazując, jak wspólny fundament moralny wpływał na ich relacje polityczne.
Kontekst wypowiedzi Gorsucha
Sędzia zwrócił uwagę, że podstawą amerykańskiego porządku nie jest pochodzenie etniczne ani jednolita doktryna wyznaniowa. Podkreślił znaczenie uznania praw człowieka za nadane przez Stwórcę. Przywołał przy tym postać Charlesa Carrolla, katolickiego sygnatariusza Deklaracji Niepodległości, a także osiemnastowiecznych amiszów i kwakrów, którzy uciekali z Europy do Ameryki Północnej przed prześladowaniami religijnymi. Krytycy zarzucili mu jednak, że takie ujęcie umniejsza znaczenie tradycji protestanckiej, która ukształtowała angielskie kolonie w Ameryce Północnej.
Według Gorsucha pierwsza poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, zakazująca ustanowienia religii państwowej, miała chronić wolność wyznania, a nie usuwać chrześcijaństwo z życia publicznego. Sędzia przedstawił tym samym Amerykę jako wspólnotę, w której różnorodność wyznań nie podważa wspólnego moralnego źródła praw.
Przekonania o równości wszystkich ludzi jako stworzeń Bożych, prawach nadanych przez Stwórcę oraz ograniczonym zakresie władzy państwowej wywodzą się bezpośrednio z biblijnego obrazu człowieka. Biblia mówi: „Fundamentu innego nikt nie może założyć oprócz tego, który jest założony, a którym jest Jezus Chrystus” (1 Kor 3,11, BW). Bez tego odniesienia pojęcia równości i wolności stają się podatne na dowolne reinterpretacje, zależne od aktualnych prądów ideowych.
Historia pokazuje, że próby budowania porządku społecznego wyłącznie na świeckich deklaracjach szybko prowadzą do sprzeczności. Kiedy usuwa się odniesienie do Stwórcy, równość przestaje być wartością niezmienną, a staje się narzędziem bieżących sporów. Podobne zjawisko obserwujemy w Polsce, gdy Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga sprawy dotyczące obecności krzyża w miejscach publicznych lub nauczania religii w szkołach, a debata szybko przeradza się w spór o to, czy dziedzictwo chrześcijańskie nadal może kształtować wspólne normy.
Pojednanie Jeffersona i Adamsa
Gorsuch przywołał historię pojednania Thomasa Jeffersona z Johnem Adamsem – dwóch prezydentów Stanów Zjednoczonych, którzy przez lata prowadzili ostry spór polityczny. Połączyło ich przekonanie, że wolność polityczna nie może istnieć bez moralnego fundamentu. Zgadzali się również, że fundament ten wyrósł z tradycji chrześcijańskiej, która ukształtowała angielskie kolonie. Nie chodziło jedynie o abstrakcyjne idee oświeceniowe, lecz o głęboko zakorzenioną spuściznę historyczną, mającą zasadnicze znaczenie dla ich pojmowania polityki i moralności.
Przykład ten pokazuje, że nawet ludzie o odmiennych poglądach potrafili uznać, iż porządek społeczny potrzebuje głębszego źródła niż doraźne interesy. Podobnie dzieje się w Polsce, gdy podczas sejmowych debat nad projektami dotyczącymi klauzuli sumienia lub ochrony życia duchowni ewangeliczni i katoliccy, mimo różnic wyznaniowych, potrafią znaleźć wspólny język. Przypominają w ten sposób, że chrześcijańskie rozumienie godności człowieka pozostaje punktem odniesienia niezależnie od tradycji kościelnej.
Kronika miasta Boguszow-Gottesberg (Boża Góra) - kliknij, aby dowiedzieć się więcej
