Prawda, kłamstwo i moralna odpowiedzialność słowa

Właśnie dlatego szczególną odpowiedzialność ponoszą osoby publiczne. Ci, którzy przemawiają do tysięcy lub milionów ludzi, nie są jedynie komentatorami wydarzeń. Stają się przewodnikami wyobraźni moralnej swoich słuchaczy. Ich słowa mogą budzić nadzieję, ale mogą też rozniecać uprzedzenia, strach i gniew.

Niepokojącym zjawiskiem naszych czasów jest to, że niektórzy komentatorzy, deklarujący przywiązanie do wartości chrześcijańskich, posługują się retoryką opartą na insynuacjach, uproszczeniach i teoriach spiskowych. W publicznej przestrzeni pojawiają się wypowiedzi przypisujące odpowiedzialność za historyczne tragedie całym społecznościom religijnym lub etnicznym. Pojawiają się także próby podważania udokumentowanych faktów historycznych czy przywoływania mitów, które od dawna zostały obalone przez rzetelne badania.

Takie słowa nie są jedynie błędami intelektualnymi. Są moralnym problemem. Kiedy człowiek publicznie rzuca oskarżenia wobec całych wspólnot, nie tylko zniekształca rzeczywistość. Rani również ludzi, którzy nie mają możliwości obrony przed oszczerstwem.

A przecież chrześcijaństwo stawia przed nami niezwykle wysoką poprzeczkę w tej dziedzinie. Apostoł Paweł napomina:

„Z ust waszych nie powinno wychodzić żadne zgniłe słowo, lecz tylko dobre, które by było ku zbudowaniu i ku pożytkowi słuchających” (Ef 4:29 BW).

To zdanie jest niezwykle wymagające. Nie mówi jedynie, aby unikać kłamstwa. Wzywa do czegoś więcej – do używania słów w sposób, który buduje. Do mowy, która podnosi, a nie poniża. Do prawdy, która nie jest narzędziem walki, lecz światłem.

Właśnie dlatego wspólnoty chrześcijańskie nie mogą przechodzić obojętnie wobec publicznego szerzenia oszczerstw czy uprzedzeń. Nie chodzi tu o cenzurę ani o pragnienie ukarania kogokolwiek. Chodzi o odpowiedzialność za moralny klimat wspólnoty.

Tradycja chrześcijańska zna pojęcie dyscypliny kościelnej. Jej celem nigdy nie było potępienie człowieka, lecz jego przywrócenie do prawdy. Napomnienie, a w skrajnych przypadkach nawet wykluczenie ze wspólnoty, miało charakter terapeutyczny, było próbą zatrzymania człowieka na drodze, która prowadzi ku moralnej katastrofie.

Apostoł Paweł przypomina:

„Bracia, jeśli człowiek zostanie przyłapany na jakimś upadku, wy, którzy jesteście duchowi, napominajcie takiego w duchu łagodności” (Ga 6:1 BW).

Łagodność nie oznacza milczenia wobec zła. Oznacza odwagę, by powiedzieć prawdę bez nienawiści.

Na szczęście w świecie pełnym napięć istnieją również ludzie, którzy podejmują wysiłek budowania mostów. Są osoby i organizacje, które starają się rozwijać dialog między chrześcijanami, a społecznością żydowską, przypominając, że wiara nie jest narzędziem podziału, lecz przestrzenią pojednania.

Takie inicjatywy są niezwykle cenne. Pokazują bowiem, że chrześcijaństwo nie polega na wskazywaniu wrogów, lecz na poszukiwaniu prawdy i na odważnym stawaniu po stronie godności każdego człowieka.

Współczesny świat daje nam potężne narzędzia komunikacji. Nigdy wcześniej pojedyncza osoba nie mogła tak łatwo dotrzeć do milionów odbiorców. Ale wraz z tymi możliwościami rośnie także odpowiedzialność.

Każdy z nas musi zadać sobie pytanie: czy nasze słowa budują, czy niszczą? Czy są wyrazem poszukiwania prawdy, czy raczej próbą zdobycia uwagi za wszelką cenę?

Bo prawda jest taka: słowo jest jednym z najpotężniejszych narzędzi, jakie posiada człowiek. Może leczyć. Może też ranić.

Chrześcijanin nie może traktować języka lekkomyślnie. Język jest bowiem – jak mówi Pismo  jak ogień. Może ogrzać. Ale może też spalić wszystko wokół.

Dlatego w świecie pełnym krzyku i sensacji potrzebujemy ludzi, którzy będą strzec prawdy. Ludzi, którzy będą mieli odwagę mówić uczciwie, nawet gdy jest to trudne. Ludzi, którzy rozumieją, że słowa są nie tylko narzędziem wpływu, lecz także moralnym zobowiązaniem.

Bo ostatecznie pytanie nie brzmi: kto wygrał spór w mediach.

Pytanie brzmi: czy nasze słowa były wierne prawdzie.

I czy budowały świat, w którym warto żyć.