Federalny sąd apelacyjny w USA potwierdza autonomię Cerkwi w sprawie wyboru biskupów
Sąd Apelacyjny USA oddalił pozew byłego duchownego i potwierdził, że państwo nie rozstrzyga spraw nominacji biskupich w Kościele.
Sąd Apelacyjny Stanów Zjednoczonych dla Drugiego Okręgu jednomyślnie oddalił skargę byłego prawosławnego duchownego Aleksandra Bieli przeciwko Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej poza granicami Rosji. Sąd podtrzymał orzeczenie niższej instancji z marca 2025 roku, podkreślając, że sądy cywilne nie mogą rozstrzygać wewnętrznych spraw wspólnot religijnych, zwłaszcza dotyczących wyboru biskupów. Sprawa rozpoczęła się w 2020 roku od zarzutów fałszowania dokumentów i blokowania nominacji.
Początek sporu sądowego
Bieli złożył pozew w sierpniu 2020 roku, twierdząc, że dokumenty związane z jego kandydaturą na urząd biskupa zostały sfałszowane, a procedurę nominacyjną celowo opóźniano. Sąd Okręgowy, któremu przewodniczył sędzia Arun Subramanian, oddalił pozew w marcu 2025 roku, powołując się na prawo stanowe oraz zasadę autonomii kościelnej. Sąd Apelacyjny utrzymał tę decyzję, uznając, że rozpatrzenie sprawy wymagałoby oceny prawa kanonicznego Cerkwi.
Sędzia Gerard Lynch zaznaczył, że ingerencja władz świeckich naruszałaby porządek ustanowiony przez samą wspólnotę wierzących. Orzeczenie opiera się na doktrynie, zgodnie z którą sądy cywilne nie są uprawnione do oceny wewnętrznych procedur Kościoła. Spór pokazuje, jak łatwo konflikty personalne mogą trafić przed sądy państwowe.
Orzeczenie potwierdza, że wspólnota religijna samodzielnie określa kryteria wyboru osób sprawujących urząd pasterski. Zastępowanie tych kryteriów rozstrzygnięciami sądowymi podważałoby istotę życia kościelnego opartego na objawionej prawdzie. Biblia wskazuje, że rozstrzyganie spraw wewnętrznych należy do zgromadzenia wierzących.
W Ewangelii Mateusza czytamy: „A jeśli się sprzeciwi, powiedz kościołowi; a jeśli się sprzeciwi kościołowi, niech będzie dla ciebie jak poganin i celnik” (Mt 18,17). Apostoł Paweł pyta: „Czy odważy się ktoś z was, mając sprawę z drugim, iść do sądu przed niesprawiedliwymi, a nie przed świętymi?” (1 Kor 6,1). Pouczenia te dotyczą nie tylko sporów majątkowych, lecz także innych konfliktów wewnątrz wspólnoty.
Podobne pytania o granice ingerencji państwa w wewnętrzne sprawy Kościołów różnych tradycji pojawiają się również w Polsce. W orzeczeniach odwołujących się do art. 25 Konstytucji RP polskie sądy cywilne także odmawiają rozstrzygania sporów dotyczących nominacji duchownych. Dyskusje o relacjach między prawem cywilnym a porządkiem kościelnym toczą się również w naszym kraju, zwłaszcza gdy konflikty personalne lub majątkowe trafiają do sądów. Amerykańskie orzeczenie przypomina, że wspólnota wierzących zachowuje prawo do własnego ustroju.
Także wśród polskich chrześcijan rośnie świadomość, że zewnętrzne rozstrzygnięcia nie zastąpią zasad ustanowionych przez sam Kościół. Sprawa ta pokazuje, jak ważne jest zachowanie autonomii przy nominowaniu duchownych oraz stosowaniu procedur kanonicznych.
Kronika miasta Boguszow-Gottesberg (Boża Góra) - kliknij, aby dowiedzieć się więcej
